Για να μην κάνουμε την εργασιακή αβεβαιότητα κανόνα ζωής

Η Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως η παγκόσμια ημέρα των εργατών στις 20 Ιουλίου 1889 στο Παρίσι κατά της διάρκεια του ιδρυτικού συνεδρίου της Δεύτερης Διεθνούς. Όλα ξεκίνησαν στο Σικάγο, όταν τα εργατικά συνδικάτα των ΗΠΑ, ωθούμενα από τις πετυχημένες διεκδικήσεις των Καναδών συντρόφων τους, αποφάσισαν την έναρξη απεργιακών κινητοποιήσεων την 1η Μαΐου 1886. Βασικό τους αίτημα αποτελούσε το οκτάωρο αφού την περίοδο εκείνη δεν υφίστατο στις ΗΠΑ κανονιστικό εργασιακό πλαίσιο και οι εργαζόμενοι αναγκάζονταν να εργάζονται αμέτρητες ώρες, ακόμα και τις Κυριακές.

Αξίζει να αναφερθεί πως η πρώτη απεργία στον τότε υπό οθωμανική διοίκηση ελληνικό χώρο έγινε Πρωτομαγιά του 1888 στη Δράμα από τους καπνεργάτες, με κύριο αίτημα τις 10 ώρες εργασία. Αργότερα το 1893, την αρχή για τις κινητοποιήσεις της Πρωτομαγιάς πραγματοποίησε ο Σοσιαλιστικός Σύλλογος του Σταύρου Καλλέργη με αιτήματα την 8ώρη εργασία, την κρατική ασφάλιση και την αργία της Κυριακής. Έκτοτε χρειάστηκε να περάσουν 17 ολόκληρα χρόνια, ως το 1911 που γιορτάστηκε και πάλι η εργατική Πρωτομαγιά στη χώρα μας. Στο διάστημα αυτό ξέσπασαν μεγάλες απεργίες σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Ελλάδας και σε πολλούς κλάδους, ενώ δημιουργήθηκαν και πολλά σωματεία. Το 1911, η Φεντερασιόν ανέλαβε τη διοργάνωση της εργατικής Πρωτομαγιάς στη Θεσσαλονίκη. Την ίδια χρονιά, στην Αθήνα, αποφασίστηκε να γιορταστεί εκ νέου με πρωτοβουλία του Ν. Γιαννιού στο Μετς, με κεντρικό σύνθημα «8 ώρες δουλειά, 8 ώρες ανάπαυση και 8 ώρες ύπνο». Το 1919 ένα χρόνο μετά την ίδρυση της ΓΣΕΕ η πρωτομαγιά γιορτάστηκε ξανά σε 12 πόλεις πανελλαδικά. Στο μεταξύ, ψηφίστηκε ο Ν.281/1914 «περί Σωματείων» με τον οποίο κατοχυρώθηκε το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι και έτσι τα σωματεία άρχισαν να αποκτούν καθαρά εργατικό χαρακτήρα. Σταθμός στην ιστορία της Εργατικής Πρωτομαγιάς ήταν το 1936, όπου οι καπνεργάτες της Θεσσαλονίκης ξεσηκώθηκαν πραγματοποιώντας συγκεντρώσεις και απεργώντας. Όμως η Πρωτομαγιά που σημάδεψε την Ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος ήταν εκείνη του 1944, όταν οι γερμανικές δυνάμεις κατοχής εκτέλεσαν στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής 200 πατριώτες. Να αναφερθεί πως η πρώτη απεργία στον τότε υπό οθωμανική διοίκηση ελληνικό χώρο έγινε Πρωτομαγιά του 1888 στη Δράμα από τους καπνεργάτες, με κύριο αίτημα τις 10 ώρες εργασία.

Σήμερα ύστερα από τόσους αγώνες δεκαετιών τα εργασιακά δικαιώματα δεν είναι κεκτημένα με αποτέλεσμα να πραγματοποιούνται συνεχώς κινητοποιήσεις διεκδικώντας καλύτερα αμειβόμενη εργασία και συνθήκες εργασία. Δεν είναι λίγες οι φορές όπου εργαζόμενοι καταγγέλλουν τις κάκιστες συνθήκες εργασίας και διαμονής, τα εξαντλητικά ωράρια, τους χαμηλούς μισθούς και την εργασία χωρίς ασφάλιση.

Για εμάς ως νεότερη γενιά, η εργατική πρωτομαγιά είναι πολλές φορές γεμάτη με μνήμες που μας έχουν μεταφέρει οι δικοί μας. Κυρίως όμως είμαστε «φορτωμένοι» με μια σειρά από εμπόδια, δυσκολίες και πολλές φορές αδιέξοδα που συνδέονται τόσο με την ίδια την εργασία, αλλά και με την καθημερινότητα όπως διαμορφώνεται στο σύγχρονο περιβάλλον οικονομικής εξαθλίωσης. Μεγαλώσαμε μέσα σε συνθήκες διαρκούς κρίσης, είμαστε γενιά δηλαδή που μεγαλώσαμε μέσα σε συνθήκες κατασυκοφάντησης των ιδανικών, μέσα σε συνθήκες διάλυσης της εργασίας και αφαίρεσης θεμελιωδών δικαιωμάτων. Είναι γεγονός ότι έχουμε γυρίσει πολλά χρόνια πίσω. Τα συνδικάτα είναι στην πλειοψηφία τους αποδυναμωμένα και απαξιωμένα, μακριά από τις σύγχρονες ανάγκες και τα σύγχρονα αιτήματα, χωρίς ισχυρή παρέμβαση στην πολιτική ατζέντα, διατηρώντας μια θέση ασφαλούς απόστασης – στην πραγματικότητα αδιαφορίας – για τις βίαιες και πυκνές εξελίξεις στο πεδίο της εργασίας. Μαζί με την αναζήτηση ενός αξιοπρεπούς μισθού, εμείς ως γενιά αναζητούμε και μια βιώσιμη στέγη, μια κανονική ζωή με ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης. Για πόσο ακόμα θα ζούμε μέσα στην αβεβαιότητα; Πως θα πληρώσουμε τους λογαριασμούς ρεύματος που εξανεμίζουμε έναν ολόκληρο μισθό ή και περισσότερο; Για πόσο ακόμα θα κυνηγάμε το μεροκάματο μέσα σε τρισάθλιες εργασιακές συνθήκες; Είναι εύκολο να μιλάμε για «μαζικοποίηση» του εργατικού κινήματος και για «διεκδίκηση εργασιακών δικαιωμάτων». Πόσο όμως μπορούμε να έχουμε ένα αληθινά ισχυρό εργατικό κίνημα; Πόσο σίγουροι είμαστε ότι οι εργασιακές διεκδικήσεις μπορούν να γίνουν πραγματικότητα μέσα στο σημερινό οικονομικό περιβάλλον; Δύο ερωτήματα που απαιτούν λίγο πιο «ψαγμένες» απαντήσεις από εύκολα πολιτικά τσιτάτα και τυμπανοκρουσίες.

Σίγουρα υπάρχει ένας άλλος δρόμος από το σημερινό, αρκεί να τον δημιουργήσουμε συλλογικά και μεθοδικά. Μόνο οι ίδιες οι κοινωνικές δυνάμεις μπορούν να προκαλέσουν εξελίξεις, αρκεί να πιστέψουμε στις δυνάμεις μας και να ακουμπήσουμε ο ένας στον ώμο του άλλου. Δεν είναι ουτοπία, είναι ανάγκη και μπορεί να γίνει πραγματικότητα.